Ο Josimar José Évora Dias, γνωστός ως Vozinha, έφτασε τη Δευτέρα το βράδυ στο London Palladium, λίγο πριν από την τελετή των βραβείων Ballon d’Or, για να διεκδικήσει μια απροσδόκητη θέση ανάμεσα στους κορυφαίους τερματοφύλακες της χρονιάς. Ο 40χρονος γεννήθηκε στο μικρό Μίντελο, στο νησί São Vicente της Πράσινης Ακρωτηρίου, και η καριέρα του έχει περάσει από την Ανγκόλα, τη Μολδαβία, την Πορτογαλία, την Κύπρο, τη Σλοβακία και σήμερα τη Χιλή.
Η υποψηφιότητά του για το Βραβείο Yashin δεν οφείλεται στις εμφανίσεις του με τη Chaves στην Liga Portugal 2, ούτε στην ως τώρα κυρίως τελετουργική παρουσία του στην ομάδα της Κολό-Κολό. Οφείλεται στο απρόσμενο ταξίδι του στο φετινό Παγκόσμιο Κύπελλο, όπου οι φίλαθλοι είδαν έναν άνθρωπο σαν κι αυτούς, κουρασμένο και παραγνωρισμένο, να προσφέρει στα δύο παιχνίδια του μια μορφή χάρης που σπάνια βλέπει κανείς.
Ο Vozinha κράτησε την εστία του μηδενική απέναντι στους τελικούς νικητές, την Ισπανία, στο συγκινητικό πρώτο ματς της Πράσινης Ακρωτηρίου. Αργότερα έφερε στα πρόθυρα την Αργεντινή, τελικό φιναλίστ, στη φάση των 32. Μέσα στις έντονες μέρες ανάμεσα και μετά από αυτά τα ματς, οι ακόλουθοί του στο Instagram εκτινάχθηκαν από 56.000 σε σήμερα 27,7 εκατομμύρια, ενώ οι φίλαθλοι σε όλο τον κόσμο τον ψήφισαν ως βασικό τερματοφύλακα της ονομαστικής ενδεκάδας FIFA Dream XI.
Το παρατσούκλι του, που στα πορτογαλικά σημαίνει «γιαγιούλα», τον έκανε συλλογικό σύμβολο για όλους όσους αρνούνται να δεχθούν ότι οι μακροχρόνιες ελπίδες τους δεν θα πραγματοποιηθούν ποτέ.
Εξακολουθεί να έχει δικές του φιλοδοξίες, οι οποίες πλέον είναι αναγκαστικά πιο μετριοπαθείς από τα επιτεύγματά του.
Μια ανάσα πριν από το Λονδίνο
Την Κυριακή το απόγευμα, σε παιχνίδι που αναμενόταν να χάσει για να παρευρεθεί στο Ballon d’Or, ο Vozinha αγωνίστηκε τελικά για το πρωτάθλημα με την Κολό-Κολό, όπου δυσκολεύεται να ξεπεράσει τον δεκαεννιάχρονο αντίπαλό του για τη βασική θέση. Η ομάδα του έφερε ισοπαλία 1-1 με την Palestino, και ο Vozinha έκανε τρεις εντυπωσιακές επεμβάσεις που άφησαν τους αντιπάλους του με τα χέρια στο κεφάλι και τον προπονητή του με δύσκολες αποφάσεις.
Στη συνέχεια έτρεξε στο αεροδρόμιο της Σαντιάγο για να ξεκινήσει το ταξίδι του προς το Λονδίνο. Φορώντας λευκή φόρμα, τον συνόδευε ένας σωματοφύλακας που τον κρατούσε θεατρικά από τη μέση, σαν να είχε δεμένο στον καρπό του ένα χαρτοφύλακα γεμάτο διαμάντια. Ο Vozinha σφύριζε χαμηλόφωνα και χαιρετούσε όσους του φώναζαν ενθαρρυντικά μέσα στο τερματικό.
Μαζί με τον πρόεδρο του συλλόγου, Aníbal Mosa, πέταξε πρώτα για τη Μαδρίτη, όπου επιβιβάστηκε σε ιδιωτικό τζετ για την τελευταία etapa της μαραθώνιας διαδρομής του. Έφτασε στο Λονδίνο μόλις έξι ώρες πριν ξεκινήσει η τελετή.
Το συνηθισμένο σμόκιν του ήταν κρεμασμένο σε κρεμάστρα στο πίσω μέρος του αεροπλάνου. Το φόρεσε βιαστικά και διέσχισε τους γεμάτους δρόμους του Λονδίνου και το πλήθος του Palladium, φτάνοντας τελικά σε μια απροσδόκητη αποδοχή, αλλά και σε πιο γνώριμες μικρές πιθανότητες. Ο French Montana είχε ήδη ανοίξει τη βραδιά ραπάροντας το τραγούδι του «One Night» πάνω σε διώροφο λεωφορείο, με τον στίχο «All I need is one night». Ο Vozinha έμοιαζε να έχει δεχτεί την ίδια συμφωνία.
Υπέγραψε περισσότερα αυτόγραφα από τους περισσότερους. Ζήτησε επίσης φωτογραφίες με τον σταρ της Μπαρτσελόνα και υποψήφιο για το Ballon d’Or, Lamine Yamal, και με τον βετεράνο προπονητή Fabio Capello, συμπεριφερόμενος περισσότερο σαν θαυμαστής παρά σαν συνάδελφος. Πριν καθίσει στη θέση του, χαμογέλασε στις εκατοντάδες κάμερες με την έκφραση που τον έκανε αγαπητό σε εκατομμύρια φιλάθλους: λίγο κατάπληκτος, λίγο δακρυσμένος, απολαμβάνοντας τη στιγμή και θαυμάζοντάς την ταυτόχρονα.
Η τιμή και το βάρος της φήμης
Σε πρόσφατη συνέντευξή του στην εφημερίδα The Observer, ο Vozinha ομολόγησε ότι τα βάρη της ξαφνικής δημοσιότητας υπερτερούν των δώρων της. «Πολλοί άνθρωποι θέλουν να γίνουν διάσημοι και να έχουν δημόσια παρουσία, αλλά βλέπουν μόνο τη θετική πλευρά αυτής της πραγματικότητας», είπε. «Για να είμαι ειλικρινής, αν μου πρόσφεραν τη ζωή που έχω σήμερα ή εκείνη που είχα πριν, θα διάλεγα την προηγούμενη».
Κάποια μέρα, σχεδόν αναπόφευκτα, θα του δοθεί και η δεύτερη από τις δύο επιθυμίες του.
Τον Σεπτέμβριο, η Πράσινο Ακρωτήρι έχασε δύο φορές στα προκριματικά του AFCON, και ο Vozinha θύμισε τον πρωταγωνιστή ενός μύθου για τους κινδύνους της προσωρινής ανύψωσης. Έκανε ένα τρομερό λάθος στην ήττα 3-1 από το Μάλι και δεν κατάφερε να αποκρούσει κανένα από τα δύο σουτ που αντιμετώπισε απέναντι στη Ρουάντα, με αποτέλεσμα νέα ήττα, 2-1.
Μετά την θορυβώδη άφιξή του στην Κολό-Κολό, είχε δηλώσει στους δημοσιογράφους: «Παρόλο που έπαιξα σε μικρότερα πρωταθλήματα, για ομάδες που δεν ήταν ακριβώς γίγαντες, μέσα μου πάντα έλεγα ότι είμαι παίκτης μεγάλης ομάδας».
Οι κορυφαίοι τερματοφύλακες δεν περνούν απαρατήρητοι από τις μεγάλες ομάδες. Ο Vozinha είναι κάτι λιγότερο. Για να το υπογραμμίσει ακόμη περισσότερο, το βίντεο του Palladium με την παρουσίαση των υποψηφίων τον παρέλειψε πριν καν εμφανιστεί η ονομασία του. Είχε διανύσει τόσο δρόμο για να μην ακούσει το όνομά του ή τα χειροκροτήματα που θα ακολουθούσαν.
Ήταν ένα ανεπίτρεπτο λάθος, όμως δεν είναι προσβολή να υποστηρίξει κανείς ότι η υποψηφιότητά του θα αποδειχθεί αποχαιρετιστήριο δώρο και όχι προάγγελος μεγαλύτερων πραγμάτων. Αυτό κάνει ακόμη πιο ξεχωριστό όσα έκανε το καλοκαίρι.
Ο Vítor Martins, προπονητής του στη Chaves, το είπε καλύτερα όταν ο Vozinha ανακοίνωσε την αναχώρησή του από την Πορτογαλία, πριν κάνει όσα έκανε απέναντι στην Ισπανία και την Αργεντινή. Ο αποχαιρετισμός του Martins αποδείχθηκε προφητικός. Ακούστηκε επίσης, όμορφα και πονεμένα, σαν επικήδειος.
«Βρίσκεται σε μια πολύ ιδιαίτερη στιγμή της καριέρας του και ζει μια μοναδική περίοδο της ζωής του, μια στιγμή που ίσως θεωρούσε αδύνατη, να παίζει σε Παγκόσμιο Κύπελλο στα 40 του», είπε ο Martins. «Ήταν τέλειος επαγγελματίας μέχρι το τέλος».
Όλοι οι τερματοφύλακες παραδέχονται ότι υπάρχουν αγώνες στους οποίους κάθε μικρή λεπτομέρεια γέρνει ξαφνικά υπέρ τους. Η Ισπανία χτύπησε δοκάρι απέναντι στην Πράσινο Ακρωτήρι, κάτι που λίγοι θυμούνται, και κατηύθυνε περισσότερες ευκαιρίες προς την εστία του Vozinha παρά μακριά της. Υπάρχουν πολλοί τρόποι να επαναληφθεί εκείνο το ματς με διαφορετικό αποτέλεσμα, με τον Vozinha να βγαίνει γενναίος αλλά ηττημένος.
Έτσι τελείωσε, φυσικά, η ιστορία του στο Παγκόσμιο Κύπελλο, μετά από μια παραληρηματική παράταση απέναντι στην Αργεντινή, όπου σταμάτησε τον ασταμάτητο Lionel Messi περισσότερες από μία φορές.
Η βραδιά της Δευτέρας θα είναι η τελευταία του επαφή με μια παρόμοια μεγαλοσύνη. Το ξέρει. Όταν βρήκε τη θέση του, ήταν στη δεύτερη σειρά, μακριά από διάδρομο, γνωρίζοντας ότι δεν θα χρειαζόταν να ανέβει στη σκηνή.
Ξέρει ότι δεν θα απολαύσει τη διαρκή λάμψη του Harry Kane, ούτε τις σχεδόν αδιάκοπες δόξες του Kylian Mbappé, ούτε το απεριόριστο μέλλον του Yamal. Κοίταξε τους βασιλιάδες του ευγενούς επαγγέλματός του, μεταξύ των οποίων ήταν ο David Raya και ο Unai Simón, ο προδιαγεγραμμένος νικητής του Βραβείου Yashin, και ήξερε ότι δεν θα μοιραστεί ποτέ τον πλούτο τους, μόνο λίγο από τον αέρα τους.
Έχει, όμως, μια τεράστια καρδιά, και κάπου μέσα της γνωρίζει κάτι που οι πιο προνομιούχοι αντίπαλοί του δεν θα μάθουν ποτέ: ξέρει πώς είναι να μην σε επιλέγουν, και τώρα μαθαίνει πώς είναι να ανήκεις, έστω και για λίγο.
«Η εμφάνιση είναι εμφάνιση για όλους», είχε αναφωνήσει μέσα στα δάκρυα μετά την υπέρβασή του απέναντι στην Ισπανία.
Όταν η παράξενη, λαμπερή βραδιά του έφτασε στο πικρόγλυκο τέλος της, ο Vozinha σηκώθηκε και στάθηκε στον διάδρομο, σαν να μην ήξερε πού να πάει στη συνέχεια. Κοίταξε τους πολυελαίους του Palladium, λίγο κατάπληκτος και λίγο δακρυσμένος για άλλη μια φορά. Είχε κάνει ένα μακρύ ταξίδι για να βρεθεί στο Λονδίνο, στη ζωή και στη μέρα του, αλλά για μία νύχτα τουλάχιστον μπορούσε να μετρηθεί ανάμεσα στους γίγαντες του αθλήματος, και όλοι οι υπόλοιποι μαζί του.
Ήταν κάτι περισσότερο από έναν τέλειο επαγγελματία. Ήταν το τέλειο υποκατάστατο όλων μας, όσων αγαπούν το ποδόσφαιρο χωρίς ανταπόκριση, περιμένοντας τη στιγμή που εκείνο θα αποφασίσει να μας αγαπήσει κι εκείνο.